به قوت خياليه « 1 » كه در دماغ است برسد و در حسّ مشترك « 2 » متمثل « 3 » گردد ، فلاجرم صورت ( ب ) « 4 » آن خواب در عالم حسّ « 5 » همان ظاهر شود كه در خواب ديده است از بهر آنكه عكس ، عكس موافق اصل باشد « 6 » . و خواب ابراهيم عليه السّلام « 7 » از وجهى از اين قبيل بود يعنى به دست تصديق « 8 » آنكه نوم الانبياء وحى « 9 » و اين حديث است و از وجهى از قبيل مأول باشد زيرا كه عند اللّه « ذبح عظيم « 10 » » بود در صورت ولد پس حسّ تصوير ذبح گردد و « 11 » خيال تصوير ولد و اگر كبش در خواب ديدى ( گ ) « 12 » تعبير به آن كردى يا به چيزى ديگر . و بقىّ بن مخلّد « 13 » كه محدّث است در خواب ديد كه حضرت مصطفى صلّى اللّه عليه و سلّم ( ت ) او را شير خورانيد ( آ : برگ 40 الف ) . و چون بيدار شد قى كرد به تكلف « 14 » به سبب آنكه حضرت مصطفى صلّى اللّه عليه و سلّم « 15 » فرموده است « 16 » كه :

--> ( 1 ) گ : حاليه . ( 2 ) حسّ مشترك قوتى است كه آن قبول مىكند جمع صور محسوسات را كه مرتسم و منقوش مىشوند در حواس خمسهء ظاهره پس حسّ مشترك به‌منزله حوض است و پنج حواس ظاهرى مثال پنج نهر كه آب به حوض مىرساند و محلّ آن در جوف پيشانى است ( فرهنگ آنندراج ) و حسّ مشترك گاهى صورتها را از حواس جزئى مىگيرد و گاهى آنها را از وهم و خيال ( رساله مبدأ و معاد ترجمه كتاب المبدأ و المعاد تأليف شيخ الرئيس ابو على سينا به قلم محمود شهابى ، ص 135 به بعد و نيز قب : جرجانى ، رسالهء التعريفات ص 38 و نيز رك به : محمّد على تهانوى : كتاب كشاف اصطلاحات الفنون ، ج 1 ، ص 304 . ( 3 ) آ : مشتمل . ( 4 ) ب : برگ 36 ب . ( 5 ) ل : ندارد . ( 6 ) ن : بود . ( 7 ) ن : ندارد . ( 8 ) آ : بياض ، ب ، ن : كلمه تصديق ندارد . ( 9 ) آ : بياض . ( 10 ) بياض . قرآن مجيد . فلو صدق فى الرؤيا لذبح ابنه و انّما صدّق الرؤيا فى إن ذلك عين ولده و ما كان عند اللّه . الّا الذبح العظيم فى صورة ولده ، ففداه لما وقع فى ذهن ابراهيم عليه السّلام ، ما هو فداه فى نفس الأمر عند اللّه فيصوّر الحسن الذبح و صور الخيال ابن ابراهيم عليه السّلام فلو رأى الكبش فى الخيال بصّره بابنه او بأمر آخر ( فصوص الحكم الجزء الاوّل ، ص 86 ) . ( 11 ) گ : ندارد . ( 12 ) گ : ص 405 . ( 13 ) بقى ابن مخلد ابو عبد الرّحمن الاندلسى القرطبى كه در همه نسخ تقى بن مخلد نوشته است ، محتملا تصحيف بقى است محدث معروف كه سالها در مشرق زندگى به سر مىبرد و در سال 276 ه ( 889 ميلادى ) درگذشته . رك به : ابو الفرج جوزى ، المنتظم فى تاريخ الملوك و الامم ، ج 5 ، ص 100 . زركلى ، قاموس الاعلام الجزء 2 ، ص 23 . ( 14 ) آ : بياض ، ت : برگ 33 ب . ( 15 ) ن : ندارد . ( 16 ) گ : فرمود .